Denizli’den Yeni Bir Bilimsel Keşif: ‘Çameli Pelemiri’ Uluslararası Literatüre Girdi
haberbasin.com.tr olarak, Türkiye’nin biyoçeşitliliğine önemli bir katkı sağlayan heyecan verici bir keşfi duyurmaktan gurur duyuyoruz. Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü ilçesi Çameli’de keşfedilen yeni bir bitki türü, bilim dünyasında büyük yankı uyandırdı. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında dikkatini çeken ve uzun süren bilimsel çalışmalar sonucunda tür olduğu kesinleşen bitkiye, uluslararası literatürde ‘Cephalaria cameliensis’, Türkçe’de ise ‘Çameli pelemiri’ adı verildi.
Keşif Süreci ve Bilimsel Değerlendirmeler
Bu önemli keşif, Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım liderliğindeki bir ekip tarafından titizlikle yürütülen çalışmalarla gün yüzüne çıktı. Yaklaşık iki yıl süren Biyoçeşitlilik Envanteri çalışmaları kapsamında fark edilen ve detaylı morfolojik ve moleküler analizlere tabi tutulan bitki, daha önce bilinmeyen bir tür olarak kayıtlara geçti.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu. Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren analizler ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi.”
Bilimsel çalışmanın tamamlanmasının ardından, türün bilim için tamamen yeni olduğu kanıtlandı ve bu değerli bulgu, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatürdeki yerini aldı. Bu gelişme, Türkiye florasının ne denli zengin ve keşfedilmeyi bekleyen potansiyele sahip olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
‘Çameli Pelemiri’nin Yayılış Alanı ve Tehlike Durumu
Araştırma sonuçlarına göre, Çameli pelemiri (Cephalaria cameliensis), yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerdeki habitatlarda yayılış gösteriyor. Bitkinin genel görünümü, yaprak yapısı ve çiçek özellikleri, Cephalaria saldaensis, Cephalaria dirmilensis ve Cephalaria lycica gibi yakın türlerden belirgin şekilde ayrılıyor. Moleküler analizler de bu ayrımı güçlü bir şekilde destekleyerek türün bağımsız bir takson olduğunu doğruladı.
Ancak, bu eşsiz türün geleceği hakkında endişe verici bir durum da söz konusu. Prof. Dr. Yıldırım, “Türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgede gözlenen yoğun otlatma baskısı nedeniyle, Cephalaria cameliensis’in IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini öneriyoruz” diyerek, türün korunması için acil önlemler alınması gerektiğinin altını çizdi.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği ve ‘Çameli Pelemiri’nin Önemi
Cephalaria cinsi, dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilen ve Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya’ya kadar geniş bir coğrafyada yayılış gösteren önemli bir bitki grubudur. Türkiye ise bu cins için adeta bir çeşitlenme merkezi konumunda. Yapılan son çalışmalarla birlikte Türkiye’deki Cephalaria türlerinin sayısı 49’a yükselirken, endemik tür sayısı ise 25’e ulaştı. Yeni tanımlanan Çameli pelemiri de bu zenginliğe önemli bir katkı sağladı.
Prof. Dr. Yıldırım, bu keşfin önemini vurgulayarak, “Çameli, doğasını korumayı bilen, misafirperver insanlarıyla her zaman yanımızda olan özel bir ilçe. Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi. Çalışmamızın gerçekleşmesinde sundukları desteklerden ötürü Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkür ediyoruz” ifadelerini kullandı. Bu tür keşiflerin artması, Anadolu biyotasının henüz keşfedilmeyi bekleyen zenginliğini gözler önüne seriyor.
